Yasemin Absolüsü

Yasemin (Jasminum sp.) cinsine ait türler, 2-4 metreye boylanan, tırmanıcı çalı formunda bitkilerdir. Çiçekleri, beyaz renkli ve yoğun kokuludur. Vatanı; Afrika'nın batısı, Suudi Arabistan, Yemen, Umman, Hindistan, Pakistan'dır. Tropik ülkelerde natüralize olmuştur. Hindistan, Mısır, Cezayir, Fas, İtalya, Fransa’da kültürü yapılır.
Yasemin konkreti şöyle hazırlanır: 330 kg taze çiçek, 3200 L. paslanmaz çelik ekstraktörlere yüklenir; "n-hekzan" ile "2L n-hekzan"/kg çiçek hesabıyla; 30, 30, 30-60 dakika sürelerde, üç kez ekstraksiyon işlemi uygulanır. Hekzan ekstreleri birleştirilip, evaporatörde 75 °C sıcaklıkta damıtılır. Son evaporatörde yoğunlaştırılan konkret, sıcak hâlde toplama kaplarına aktarılır. Verim, ton başına 2,5-3 kg’dır. En verimli sezon, temmuz ayı ile eylül ayı ortasına kadar olan dönemdir.
Konkret, 95 °C sıcaklıktaki etanolle üç kez dövülerek ekstre edilir. Son yıkama, % 99’luk absolü alkolle yapılır. Birleştirilen tentür ayrı bir tankta, -24 °C düzeyinde iki saat soğutulur ve kalın süzgeç kâğıdından süzülür. Filtrat vakum altında (0,80-0,85 bar) 57-58 °C düzeyinde yoğunlaştırılır ve % 55 verimle absolü elde edilir. Absolü üretiminden kalan atık bitkisel mum, kozmetikte, eczacılıkta, mum yapımında kullanılır.
Yasemin absolüsünün ana bileşikleri şunlardır: benzil asetat (% 10-33), benzil benzoat (% 8-26), (E)-fitol (% 4-17), (Z)-fitol (% 0,2-13), izofitol (% 0,4-11), fitil asetat (% 1,4-11), geranillinalool (% 1,1-10), linalool (% 3-9), skualen 2,3-oksit (% 6-9), metil benzoat (% 0,06-8).
Mısır’da, "Hussein Fakhry" firması tarafından, 2020 yılından beri, distilasyonla yasemin esansı elde edilmektedir. Yasemin uçucu yağı, absolüye nazaran, yüksek miktarda linalool (% 12-16), (Z)-jasmon (% 9-10), (E,E)-alfa-farnesen (9-10) ve düşük miktarda fitol (% 2-5), fitil asetat (% 2), (Z)-metil jasmonat (% 0,09-0,1) ve skualen (% 0,06-0,09) içerir. Ayrıca, alfa-terpineol (% 1-2) ve geraniol (% 0,6-1), sadece uçucu yağda görülür. Uçucu yağdaki diğer önemli bileşikler şunlardır: benzil asetat (% 14-19), benzil benzoat (% 10-12), izofitol (% 6-8), (Z)-3-hekzenil benzoat (% 5-6).
"Ful" ya da "arap yasemini" (Jasminum sambac [L.] Aiton) adıyla bilinen tür; 0,5-3 metreye boylanan, çalı formunda, tırmanıcı bitkidir. Yıl boyunca açan çiçekleri, beyaz renkli ve kuvvetli kokuludur. Çiçeklerin akşam serinliğinde oluşan kokusu, gece yarısı en yoğun seviyeye ulaşır. Gece açan çiçekler, sabah erkenden, petalleri tam açılmadan toplanır. Bitkinin vatanı, Hindistan bölgesidir; başta Hindistan ve Çin olmak üzere, tüm tropik kuşak ülkelerinde tarımı yapılır.
Arap yasemini absolüsü, benzer şekilde, % 0,12-0,19 verimle hazırlanır. Ticari absolülerin yüzde bileşimleri şöyledir: linalool (% 12-34), benzil asetat (% 11-21), [E,E]-alfa-farnesen (% 11-17), (Z)-3-hekzenil benzoat (% 4-15), 1H-indol (% 1-12), metil linolenat (% 0,4-9), 1(10E, 5E)-germakradien-4 alfa-ol (% 1-8), metil antranilat (% 0,5-8), benzil alkol (% 1-6), trikosen (% 0,2-5).
Fitol türevleri ile yasemin absolüsünde bulunan delta-jasmolakton, (Z)-jasmon ve metil jasmonat; arap yasemini absolüsünde bulunmaz. Yasemin absolüsü ise trikosen içermez.
Yasemin absolüsü çeşitleri, parfümeride ve aromaterapide kullanılan önemli hammaddelerdir.